Sigorta ve Reasürans Hakkında 2015'de Sıkça Sorulan Sorular

1. Türkiye’de gerçekleştirilen sigorta ve reasürans faaliyetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesinde yetkili kurum hangisidir?

T.C. Hazine Müsteşarlığı – Sigortacılık Genel Müdürlüğü, Türkiye’de gerçekleştirilen sigorta ve reasürans faaliyetlerini düzenleyip, denetlemekle görevlidir.

2. Türkiye’de sigortacılık faaliyeti ve sigorta sözleşmelerini düzenleyen mevzuat nelerden oluşmaktadır?

Hızla büyüyen sektörün uluslararası standartlara ulaşabilmesi için gerekli olan daha etkin bir denetim ve şeffaflık gibi ihtiyaçlarını karşılamak ve Avrupa Birliği’ne uyum sürecinde regülasyonların yeknesaklaştırılması amacıyla 5684 sayılı Kanun ile 14 Haziran 2007 tarihli Sigortacılık Kanunu yürürlüğe girmiştir. Bu kanuna dayanılarak çıkarılacak olan ikincil mevzuat büyük oranda yürürlüğe girmiş olup, söz konusu mevzuatın tamamlanması için çalışmalar devam etmektedir.

Sigorta sözleşmeleri  1956 tarihli Türk Ticaret Kanunu’nun Sigorta Hukuku isimli bölümünde düzenlenmiştir. Yürürlükteki Türk Ticaret Kanunu’nu esaslı ölçüde değişikliğe uğratacak olan yeni Türk Ticaret Kanunu 13 Ocak 2011 tarihinde kabul edilmiş olup, 1 Temmuz 2012 tarihi itibarı ile yürürlüğe girecektir.

3. Bir sigorta şirketi Türkiye’de nasıl faaliyette bulunabilecektir? 

Türkiye’de faaliyet gösterecek sigorta şirketleri ile reasürans şirketlerinin anonim şirket veya kooperatif şeklinde kurulmuş olması şarttır. Anonim şirket şeklinde kurulacak olan sigorta şirketleri kuruluş ve faaliyete geçebilmek için Sigortacılık Kanunun’da öngörülmüş olan bir takım özel gereklilikler dışında, Türk Ticaret Kanunu’nda belirlenen şekil ve usullere tabidir. Sigorta ve reasürans şirketleri, sigortacılık işlemleri ve bunlarla doğrudan bağlantısı bulunan işler dışında başka işle iştigal edemezler.

4. Sigorta şirketlerinin faaliyete başlamadan önce ruhsat almak yönünde bir zorunlulukları var mıdır?

Sigorta şirketleri ve reasürans şirketleri, faaliyete geçebilmek için, faaliyet gösterecekleri her bir sigorta branşında Müsteşarlıktan ruhsat almak zorundadır. Sigorta şirketleri hayat veya hayat dışı sigorta gruplarından sadece birinde faaliyet gösterebilir.

5. Türkiye’de faaliyet gösterecek sigorta şirketleri için asgari ödenmiş sermaye yükümlüğü var mıdır?

Kuruluş işlemlerini tamamlayan ve ruhsat talebinde bulunan sigorta şirketleri ile reasürans şirketleri, ödenmiş sermayelerini, ruhsat talep edilen sigorta branşları için öngörülen sermaye tutarları ile verilmek istenen teminatlara bağlı olarak, beş milyon Türk lirasından az olmamak kaydıyla, Müsteşarlıkça belirlenecek miktara yükseltmek zorundadır.

6. Yabancı sigorta şirketleri Türkiye’de faaliyette bulunabilir mi?

Yabancı sigorta şirketleri Türkiye’de yeni bir şirket kurmak – ki bu durumda kurulan şirket yabancı sermeye ile kurulmuş bir Türk şirketi olacaktır – , Türkiye’de kurulu bir şirkete ortak olmak ya da Türkiye’de şube açmak suretiyle faaliyet gösterebilirler. İrtibat bürosunun aksine, şubeler ticari faaliyette bulunabilirler. Şube açılışında Sanayi ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü izin vermeye yetkilidir. Şube açacak şirketlerin Türkiye’ye ayrılan ödenmiş sermayelerinin Türkiye’de kurulu sigorta şirketleri ve reasürans şirketleri için belirlenen tutardan az olmaması ve faaliyette bulundukları ülkelerde sigortacılık yapmaktan yasaklanmamış olmaları şarttır.

7. Türkiye’de yerleşik kişiler, Türkiye’de sigortalanabilir faaliyetlerini yurtdışında sigorta ettirebilirler mi?

Türkiye’de yerleşik kişiler, Türkiye’deki sigortalanabilir menfaatlerini, Türkiye’de faaliyette bulunan sigorta şirketlerine ve Türkiye’de yaptırmak zorundadır. Sigortacılık Kanunu’nda yurtdışında yaptırılabilecek sigortalar aşağıdaki şekilde belirtilmiş olup, Bakanlar Kurulu yurt dışında yaptırılabilecek sigortaların kapsamını genişletmeye yetkilidir :

• İhracat ve ithalat konusu mallar için nakliyat sigortası,
• Uçak, gemi, helikopter için dış kredi ile satın alındıklarında, münhasıran dış kredi miktarı ile sınırlı olarak ve dış borç ödeninceye kadar; yurt dışından finansal kiralama yolu ile getirilmelerinde ise finansal kiralama sözleşmesi süresi ile sınırlı olarak yaptırılacak tekne sigortaları,
• Gemilerin işletilmesine ilişkin sorumluluk sigortası,
• Hayat sigortaları,
• Kişilerin Türkiye haricinde bulunacakları süre için bu süre ile sınırlı olmak kaydıyla veya geçici olarak yurt dışında kaldıkları sırada yaptırabilecekleri ferdî kaza, hastalık, sağlık ve motorlu taşıt sigortaları.

8. Sigorta sözleşmesi nasıl kurulur?

Sigorta sözleşmesinin kurulması ve geçerliliği resmi şekil şartına bağlı olmayıp, Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiş olan sözleşmenin kurulmasına ilişkin genel hükümlere tabidir. Sigorta sözleşmesi, bu doğrultuda, tarafların birbirine uygun irade beyanları ile kurulur. Ancak değeri 590  TL’yi aşan her türlü hukuki işlemler ve bu kapsamda sözleşmeler, sözleşmenin kapsamı ve geçerliğinin ispatı bakımından senetle ispat kuralına tabidir.

Türk Ticaret Kanunun ilgili hükümleri uyarınca sigortacı, sigorta ettirene, tarafların karşılıklı hak ve borçlarını gösteren ve sigortacı tarafından imza edilen bir sigorta poliçesi ile ekinde Müsteşarlık’ça onaylanmış genel şartları vermek mecburiyetindedir. Sigorta poliçesi, sözleşmesinin kurulması için bir geçerlilik şartı olmamakla birlikte, sözleşmenin akdedilmiş olduğu ve kapsamını ispata yarayan bir belgedir.

9. Sigorta sözleşmesinin muhtevası nasıl belirlenir?

Sigorta sözleşmelerine, prensipte, sözleşme özgürlüğü ilkesi hakimdir. Taraflar, Türk Ticaret Kanunu’nun tam ve kısmi emredici hükümlerine aykırı olmamak şartıyla özel şartlar belirlemekte serbesttirler. Ancak, özel şartlar, Müsteşarlıkça onaylanan ve emredici ve yarı emredici kuralları yansıtan genel şartlara aykırı olarak düzenlenemez.

10. Taraflar, sigorta uyuşmazlığının çözümü için bir başka ülkenin mahkemesini yetkilendirebilirler mi?

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun ile sigorta sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıkların Türkiye’de hangi yetkili mahkemelerde çözüme kavuşturulacağı belirlenmiş olup, bu mahkemelerin yetkisinin tarafların anlaşması ile bertaraf edilemeyeceği açıkça aynı Kanunda düzenlenmiştir. Kanunun 46. Maddesi uyarınca sigorta sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda, sigortacının esas işyeri veya sigorta sözleşmesini yapan şubesinin ya da acentesinin Türkiye’de bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Ancak sigorta ettirene, sigortalıya veya lehdara karşı açılacak davalarda yetkili mahkeme, onların Türkiye’deki yerleşim yeri veya mutad meskeni mahkemesidir.

11. Sigorta sözleşmesinin tarafları sözleşmeden doğacak olan ihtilafların çözümünde yabancı hukukun uygulanacağı konusunda anlaşma yapabilirler mi?

Sigorta sözleşmesi tarafları aralarında çıkacak olan uyuşmazlıklarda yabancı bir hukukun uygulanacağı konusunda anlaşma yapabilirler.  Tarafların yabancı hukuku yetkili kılmaları için sözleşmenin yabancılık unsuru içermesi koşulu bulunmamaktadır.

12. Sigorta sözleşmelerinden kaynaklanacak ihtilaflarda tahkim yoluna gidilmesi mümkün müdür?

Sigorta sözleşmesinin tarafları sözleşmeden doğan uyuşmazlıkların kurumsal tahkim ya da ad hoc tahkim yolu ile çözülmesi konusunda anlaşma yapabilirler.

Taraflar, sigorta poliçesi kapsamında meydana gelen hasarın seçilecek olan hakem bilirkişi tarafından tespit edileceği ve tespitin tarafları bağlayacağı konusunda anlaşabilirler. Hakem bilirkişilerin raporu mahkemede açılan davada hakimin hükmüne esas teşkil eder, yani bir diğer ifade ile mahkeme hakem bilirkişi raporu ile bağlıdır.

Sigortacılıkta tahkim uygulamasını artırmak amacıyla Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği nezdinde 2007 yılında Sigorta Tahkim Komisyonu oluşturulmuştur.

13. Sigorta şirketlerine rekabet hukuku uygulanmakta mıdır?

4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, sigortacılık sektörüne de uygulanmaktadır. Avrupa Birliği’nin 27 Şubat 2003 tarih ve 358/20031 sayılı Tüzüğü’ne paralel olarak çıkarılan Sigorta Sektörüne İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği 1 Şubat 2008 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.